Yangın anı plan yapma zamanı değildir

Gece duman alarmı çaldığında evin tanıdık koridoru bile karanlık, gürültülü ve kafa karıştırıcı olabilir. Herkes aynı kapıya yönelirse, çıkış dumanla kapanmışsa veya aile üyeleri birbirini içeride sanarsa değerli zaman kaybolur. Ev yangın kaçış planının amacı korkutucu senaryolar üretmek değil, acil durumda verilecek temel kararları önceden azaltmaktır.

Plan için özel bir uygulama gerekmez. Bir kâğıda evin basit krokisini çizmek, odalardan çıkışları işaretlemek, bina dışında tek bir buluşma noktası seçmek ve herkesin görevini konuşmak yeterli bir başlangıçtır. AFAD, yangında evden çıkmak için çok az zaman olabileceğini belirterek tahliye planı yapılmasını öneriyor. USFA da planın yalnızca çizilmesini değil, evdeki herkesle uygulanmasını vurguluyor.

Evin krokisini kapı ve pencerelerle çiz

Ölçekli mimari plan hazırlamana gerek yok. Her katı ayrı çiz; yatak odalarını, salonu, mutfağı, koridoru, ana kapıyı, balkon ve kullanılabilir pencereleri göster. Ardından her odadan normal çıkış yolunu kalemle işaretle. USFA, her oda için iki çıkış yolu bulunmasını öneriyor. İkinci yol çoğu zaman başka bir kapı veya güvenle kullanılabilen pencere olabilir.

Ancak kâğıt üzerindeki her pencere gerçek bir çıkış değildir. Açılıyor mu, önünde sabit eşya var mı, dış tarafında güvenli bir iniş bulunuyor mu? Üst kattaki pencere için doğaçlama atlama planı kurma; binanın yapısına uygun çözüm konusunda itfaiye veya yetkin uzmandan bilgi al. Apartmanda yangın merdiveni ve ortak tahliye planı varsa bina yönetiminin duyurusunu incele; güzergâhı kendi tahmininle değiştirme.

Çıkış yollarını gerçekten yürüyerek kontrol et

Krokideki yolu gündüz vakti baştan sona yürü. Kapı arkasındaki ayakkabılık, koridordaki koli, pencere önündeki masa veya kilitli demir kapı kaçışı zorlaştırıyor mu? Anahtar gerekiyorsa acil durumda herkesin ulaşabileceği fakat güvenliği bozmayacak sabit bir düzen kur. Ortak merdiven ve yangın kapılarının önü kapalıysa bina yönetimine bildir.

Asansörü kaçış planına dahil etme; bina ve itfaiye talimatlarında belirtilen merdivenleri esas al. Kapı koluna ulaşamayan çocuk, hareket desteğine ihtiyaç duyan kişi veya işitme güçlüğü olan aile üyesi varsa yardım edecek kişiyi ve yedeğini önceden belirle. Evcil hayvanı aramak için dışarı çıktıktan sonra binaya geri dönülecek bir plan kurma. Taşıma çantası ile tasmanın erişilebilir yerde olması hazırlığı kolaylaştırabilir.

Bina dışında tek ve açık bir buluşma noktası seç

Herkes dışarı çıktıktan sonra farklı yönlere dağılırsa kimin güvende olduğu anlaşılamaz. Binaya çok yakın olmayan, itfaiye araçlarının yolunu kapatmayan ve herkesin tarif edebileceği sabit bir nokta seç. Karşı kaldırımdaki belirli bir ağaç, uygun bir sokak tabelası veya güvenli bir açık alan olabilir. Küçük çocuklara yalnızca “dışarı çık” demek yerine noktanın adını ve oraya kiminle gideceğini öğret.

Buluşma noktasında kişi sayımı yapacak bir yetişkin belirle. Birinin eksik olduğu düşünülüyorsa içeri geri girme; durumu gelen itfaiye ekibine hemen bildir. Acil çağrıda açık adresi, katı, görülen duman veya alevin yerini ve içeride kalmış olabilecek kişiyi doğru anlatmak önemlidir. İstanbul İtfaiyesi, adresin kolay bulunması için herkesçe bilinen yakın bir noktanın da bildirilebileceğini hatırlatıyor.

Duman alarmını planın başlangıç noktası yap

Kaçış planı, yangını zamanında fark edebildiğin ölçüde işe yarar. AFAD evlerde mümkünse birden fazla duman dedektörü bulundurulmasını ve düzenli kontrol edilmesini öneriyor. USFA ise alarmların her yatak odasında, ayrı uyuma alanlarının dışında ve bodrum dahil evin her katında bulunmasını; test düğmesiyle ayda bir kontrol edilmesini öneriyor. Yerleşim ve cihaz seçimi için üreticinin talimatı ile yerel mevzuatı birlikte izle.

Alarm çalışmıyorsa pili veya cihazı üretici talimatına göre değiştir; alarmı sessize alıp unutma. İşitme kaybı olan kişiler için ışıklı veya titreşimli uyarı seçenekleri bulunabilir. Gaz ya da karbonmonoksit alarmını duman alarmıyla aynı şey sanma; her cihaz farklı riski algılar. Evindeki yakıtlı cihazlara göre gerekli alarm türünü yetkili servis ve resmî güvenlik yönlendirmeleriyle belirle.

Tatbikatı haberli ve sakin biçimde yap

İlk tatbikatı sürpriz alarm olarak düzenleme. Evdeki herkese bunun bir prova olduğunu söyle, alarm sesini tanıt ve çıkış sırasını birlikte yürü. Herkes dışarıdaki buluşma noktasına ulaştığında süre tutmaktan önce şu üç şeyi kontrol et: Doğru yol kullanıldı mı, kimse geride kaldı mı, kapı veya eşya hareketi zorlaştırdı mı? İlk denemede aksaklık çıkması planın işe yaramadığını değil, düzeltilmesi gereken yeri gösterir.

USFA, ev yangın tatbikatının evdeki herkesle yapılmasını; yayımladığı plan şablonu ise yılda en az iki kez uygulanmasını öneriyor. Gündüz ve gece koşulları farklı olduğundan planı yalnızca aydınlıkta denemekle yetinme; fakat çocukları korkutmadan ve düşme riski yaratmadan güvenli prova yap. Binanın alarmını veya ortak alan sistemini izinsiz çalıştırma.

Planı görünür tut ve değişiklikte yenile

Krokiyi herkesin görebileceği bir yerde sakla; çocuklar varsa onların anlayacağı basit işaretler kullan. Acil numaraları, açık adresi ve buluşma noktasını ayrı bir notta görünür tut. Eve yeni mobilya geldiğinde, oda değiştiğinde, pencereye güvenlik sistemi takıldığında veya aileye yeni bir kişi ya da hayvan katıldığında çıkışları yeniden kontrol et. Plan, evin eski düzenine ait bir çizim olarak kalmamalıdır.

Yangın söndürücü bulundurmak kaçış planının yerine geçmez. Cihazın türü, konumu, bakımı ve kullanım eğitimi için yetkili kuruluşların yönlendirmesini izle; yangın büyümüşse veya güvenli çıkışın tehlikeye girecekse müdahale etmeye çalışma. Öncelik dışarı çıkmak, kapalı kapının ardına geri dönmemek, buluşma noktasında toplanmak ve profesyonel ekibe doğru bilgi vermektir. Yirmi dakikalık hazırlığın değeri, acil anda herkesin aynı basit planı bilmesidir.